Ditet e javes ne arabisht

Ditet e javes jane nder fjalet e para qe cdo mesues arabisht do t'i mesoje ne klasen e tij, dhe per arsye te mire — ato perdoren cdo dite ne biseda, ne planifikim, dhe ne jeten fetare. Per shqiptaret qe mesojne arabishten, ditet e javes kane nje vecori interesante: shumica e tyre vijne nga numrat, gje qe i ben me te lehta per t'u mesuar nese dini tashme numrat ne arabisht.

Ne kete artikull do te mesoni te gjitha 7 ditet e javes ne arabisht me shkrim arab, shqiptim (transliterim), kuptim ne shqip, dhe origjinen e secilit emer. Do te mesoni gjithashtu pse java arabe fillon te diela, si te perdorni ditet ne fjali te perditshme, dhe keshilla per memorizimin e tyre.

7 Ditet e Javes ne Arabisht

Me poshte jane te gjitha 7 ditet e javes ne arabisht, te renditura ashtu si renditen ne kalendarin arab — duke filluar nga e diela:

E diela eshte dita e pare e javes ne kalendarin arab. Emri vjen nga fjala أَحَد (ahad) qe do te thote "nje" ose "i pari." Kjo eshte dita kur fillon java e re ne boten arabe — ndryshe nga perendimi ku java fillon te hena. Per shume muslimane, e diela eshte nje dite e zakonshme pune, jo dite pushimi si ne vendet perendimore.

Emri vjen nga numri اِثْنَيْن (ithnayn — dy). Pra, e hena eshte "dita e dyte" e javes arabe. Nje fakt interesant: Profeti Muhamed (a.s.) ka lindur dite te hene dhe ka vdekur dite te hene. Gjithashtu, agjërimi i te henave eshte nje sunnet i njohur — shume muslimane agjërojne te henat (dhe te enjteve) vullnetarisht.

Emri vjen nga numri ثَلَاثَة (thalatheh — tre). E marta eshte "dita e trete" e javes arabe. Vini re shqiptimin e tingullit ث (tha) — ky eshte nje tingull qe prodhohet duke vendosur gjuhen mes dhembeve, si "th" ne anglishten "think." Ky tingull nuk ekziston ne shqip, por eshte i rendesishem per shqiptimin e sakte.

Emri vjen nga numri أَرْبَعَة (arba'a — kater). E merkura eshte "dita e katert" e javes arabe. Vini re se ne fjalen arabe ndodhet tingulli ع (ajn), nje tingull unik arab qe prodhohet duke shtrenguar fytin. Per shqiptaret, ky eshte nje nga tingujt me te veshtire, por me praktike mund te pervetësohet.

Emri vjen nga numri خَمْسَة (khamseh — pese). E enjtja eshte "dita e peste" e javes arabe. Bashke me te henen, e enjtja eshte dita e dyte kur Profeti (a.s.) agjëronte vullnetarisht. Ne shume vende arabe, e enjtja eshte gjithashtu dita e fundit e punes perpara fundjaves, e cila ne boten arabe eshte zakonisht e premtja dhe e shtuna.

Kjo eshte dita e vetme qe nuk mban emer numerik. Emri vjen nga fjala جَمَعَ (xhama'a — mblodhi, tuboi). E premtja eshte dita e shenjte per muslimanet — dita kur meshkujt mbledhen per faljen e namazit te xhumas ne xhami. Ne Kuran, surja e 62-te quhet سُورَةُ الجُمُعَة (Suretu-l-Xhum'a). Per muslimanet shqiptare, e premtja ka nje rendesi te vecante — eshte dita e namazit te xhumas, nje nga shtyllat e jetes se komunitetit musliman.

Fjala vjen nga rrenja سَبَتَ (sabata — pushoi, ndaloi) dhe eshte e lidhur me konceptin e Sabatit (Shabbat ne hebraisht). Ne traditen judeo-kristiane, e shtuna eshte dita e pushimit. Ne Islam, e shtuna nuk ka kete rendesi fetare, por emri ka mbetur. Interesant eshte se edhe fjala shqipe "e shtuna" vjen nga e njejta rrenje — permes latinishtes "sabbatum."

Tabela permbledhese e diteve te javes

Pse java arabe fillon te diela

Ne Shqiperi dhe ne shumicen e vendeve europiane, java fillon te hena. Por ne boten arabe dhe islame, java fillon te diela. Kjo nuk eshte rastesi — eshte e lidhur me vete emrat e diteve. Kur e diela quhet الأَحَد (i pari), e hena الاِثْنَيْن (i dyti), etj., numerimi tregon qarte se java fillon te diela.

Dita me e rendesishme e javes per muslimanet eshte e premtja (الجُمُعَة). Ndryshe nga e diela ne kristianizem ose e shtuna ne judaizem, e premtja ne Islam nuk eshte nje dite pushimi absolut — eshte dita e namazit te xhumas, kur muslimanet mbledhen per te falur bashke. Kurani thote ne Suren Al-Xhum'a (62:9): "O ju qe keni besuar, kur therret ezani per namazin e se premtes, ecni per te permendur Allahun dhe lini tregtine." Pas namazit te xhumas, muslimanet jane te lire te kthehen ne punet e tyre.

Ne shume vende arabe moderne, fundjava eshte e premtja dhe e shtuna (jo e shtuna dhe e diela si ne Europe). Kjo do te thote qe per nje shqiptar qe punon ose studion ne nje vend arab, eshte e rendesishme te dije qe struktura e javes eshte ndryshe.

Si te perdorni ditet e javes ne fjali

Tani qe dini emrat e diteve, ja si mund t'i perdorni ne fjali te perditshme:

Per te thene "sot eshte..." ne arabisht, filloni me اليَوْمُ (al-jawmu — sot/dita) e ndjekur nga emri i dites. Kjo eshte fjalia me baze qe do te perdorni cdo dite.

Per te caktuar nje takim, perdorni foljen نَلْتَقِي (naltaqi — takohemi) e ndjekur nga يَوْمَ (jawma — diten e...) dhe emri i dites. Vini re se يَوْم ndryshon formen (jawmu, jawma, jawmi) varesisht nga roli ne fjali — kjo eshte sistemi i i'rab-it qe mesoni ne artikujt tane te gramatikes.

Per te treguar perseritje, perdorni كُلَّ (kull — cdo). Per shembull: كُلَّ جُمُعَةٍ أَذْهَبُ إِلَى المَسْجِدِ (Kull xhum'atin adhhabu ila-l-masxhid — Cdo te premte shkoj ne xhami). Kjo eshte nje fjali qe shumica e muslimaneve shqiptare do ta perdornin shpesh.

Keshilla per memorizimin

Ja disa strategji qe do t'ju ndihmojne te mbani mend ditet e javes ne arabisht:

Truku i numrave: Pese nga shtate ditet jane thjesht numra te renditur. Nese dini numrat ne arabisht (ahad=1, ithnayn=2, thalatha=3, arba'a=4, khamsa=5), tashme dini pese dite te javes! Vetem e premtja (al-xhum'a = tubimi) dhe e shtuna (as-sabt = pushimi) kane emra jo-numerike. Kjo e ben memorizimin shume me te lehte.

Lidhja me femine: Per muslimanet shqiptare, lidhja e diteve me praktiken fetare ndihmon memorizimin: e hena dhe e enjtja jane ditet e agjerimit vullnetar, e premtja eshte dita e xhumas. Keto tre dite do t'i mbani mend menjehere sepse kane kuptim fetar per ju.

Lidhja shqip-arabisht: Fjala "e shtuna" ne shqip dhe السَّبْت (as-sabt) ne arabisht vijne nga e njejta rrenje semite — "sabbat/shabat" qe do te thote pushim. Kjo lidhje gjuhesore ju ndihmon te mbani mend te pakten nje dite pa asnje mundim.

Praktika e perditshme: Mundohuni cdo mengjes kur zgjoheni te thoni ne mendje: "Sot eshte..." ne arabisht. Per shembull, nese zgjoheni te merkuren, mendoni: اليَوْمُ يَوْمُ الأَرْبِعَاءِ (Al-jawmu jawmu-l-arbi'a). Pas nje jave, do t'i dini permendes.

Kendoni! Ka shume kenge per femije ne arabisht qe mesojne ditet e javes. Edhe pse jane per femije, melodia ndihmon ne memorizimin e fjaleve te reja. Kerkoni ne YouTube "اغنية ايام الاسبوع" (kengen e diteve te javes) dhe do te gjeni disa opsione te shkëlqyera.

Artikuj te ngjashem

• Numrat ne arabisht 1-100
• Si te thoni "Pershendetje" ne arabisht
• Mesimi falas: Numrat ne arabisht 1-20