Mesimi 7 nga 12

Nyja Shquese ne Arabisht: ال (Al-)

Ne gjuhen shqipe, nyja shquese i shtohet fundit te fjales: liber behet libri, shtepi behet shtepia. Ne arabisht, nyja shquese eshte nje parafjalesh — shtohet ne fillim te fjales si ال (al-). Ky eshte nje nga konceptet me te rendesishme te gramatikes arabe dhe do ta hasni ne pothuajse cdo fjali qe lexoni ose deshgjoni ne arabisht.

Ne kete mesim do te mesoni si funksionon ال, pse ndonjehere shqiptohet ndryshe, dhe do te njihni rregullen e thjeshte per ta mbajtur mend.

Si Funksionon Al-

Per te bere nje emer te shquar (te caktuar), mjafton te shtoni ال ne fillim te fjales. Ja disa shembuj:

كتاب (kitab) — liber → الكتاب (el-kitab) — libri

بيت (bejt) — shtepi → البيت (el-bejt) — shtepia

قلم (kalem) — laps → القلم (el-kalem) — lapsi

ولد (veled) — djale → الولد (el-veled) — djali

كلب (kelb) — qen → الكلب (el-kelb) — qeni

ماء (ma') — uje → الماء (el-ma') — uji

Sic shihet, ne shqip ndryshon fundi i fjales, ndersa ne arabisht shtohet ال ne fillim. Rezultati eshte i njejte: emri behet i shquar.

Krahasimi me shqipen:

Shqip: liber → libri (prapashtese -i)
Arabisht: كتاب → الكتاب (parafjalese al-)
Shqip: shtepi → shtepia (prapashtese -a)
Arabisht: بيت → البيت (parafjalese al-)

Shkronjat Diellore (Huruf Shemsijje)

A e dini pse themi "esh-shems" dhe jo "el-shems" per diellin? Kjo ndodh sepse shkronja ش eshte nje shkronje diellore (harf shemsij). Kur nyja shquese ال vendoset para nje shkronje diellore, tingulli "l" asimilohet (perpigjet) me shkronjen qe pason.

Ka gjithsej 14 shkronja diellore:

ت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل ن

Shembuj me shkronja diellore:

الشمس (esh-shems) — dielli (JO el-shems)

النور (en-nur) — drita (JO el-nur)

الدرس (ed-ders) — mesimi (JO el-ders)

التمر (et-temr) — hurma (JO el-temr)

السلام (es-selam) — paqja (JO el-selam)

الرحمن (er-Rahman) — i Meshirshmi (JO el-Rahman)

Vini re: shkronja ل (lam) ne ال nuk shqiptohet. Ne vend te saj, shqiptohet dy here shkronja qe vjen pas.

Shkronjat Henore (Huruf Kamerijje)

Shkronjat henore quhen keshtu nga fjala القمر (el-kamer) = hena. Kur ال vendoset para nje shkronje henore, tingulli "l" shqiptohet normalisht.

Ka gjithsej 14 shkronja henore:

ا ب ج ح خ ع غ ف ق ك م ه و ي

Shembuj me shkronja henore:

القمر (el-kamer) — hena

الكتاب (el-kitab) — libri

البيت (el-bejt) — shtepia

الجنة (el-xhenne) — parajsa

الحمد (el-hamd) — lavdi, falenderim

Ketu ل degjohet qarte: el-kamer, el-kitab, el-bejt.

Rregulla e Thjeshte

Si ta mbani mend cila eshte diellore e cila henore? Ka nje rruge te thjeshte:

Provoni te shqiptoni shkronjen. Nese gjuha juaj prek dhembet e siperme ose zonat afer tyre (si kur thoni: t, d, n, s, sh, r, l, z...), atehere eshte shkronje diellore — dhe tingulli "l" asimilohet.

Nese gjuha nuk prek dhembet (si kur thoni: b, m, k, f, h, xh...), atehere eshte shkronje henore — dhe "l" shqiptohet normalisht.

Ky rregull funksionon sepse shkronjat diellore jane pikerisht ato qe artikulohen ne te njejtin vend si tingulli "l" — keshtu qe asimilimi behet natyrshit gjate te folurit.

Shembuj ne Fjali

Tani le te shohim si perdoret ال ne fjali te plota:

الكتاب على الطاولة
(el-kitab 'ala et-tavile)
Libri eshte mbi tavoline.
el-kitab: shkronje henore (ك) | et-tavile: shkronje diellore (ط)

الشمس والقمر
(esh-shems vel-kamer)
Dielli dhe hena.
esh-shems: shkronje diellore (ش) | el-kamer: shkronje henore (ق)

الطالب في المدرسة
(et-talib fi el-medrese)
Nxenesi eshte ne shkolle.
et-talib: shkronje diellore (ط) | el-medrese: shkronje henore (م)

الرجل في البيت
(er-raxhul fi el-bejt)
Burri eshte ne shtepi.
er-raxhul: shkronje diellore (ر) | el-bejt: shkronje henore (ب)

Vini re si ne te njejten fjali mund te keni edhe shkronja diellore edhe henore. Cdo fjale trajtohet vecan sipas shkronjes se saj te pare.

Vazhdoni te Mesoni me Mësuese

Ky ishte vetem hyrje ne nyjen shquese. Ne mesimin live do te praktikoni shqiptimin e sakte te al- me cdo shkronje.

Praktikoni Al- me Mësuese Live