Mesimi 12: Hyrje ne Texhvid — Rregullat e Leximit te Kuranit

Texhvidi (تجويد) vjen nga rrenja arabe ج-و-د (xh-v-d) qe do te thote "te besh me mire" ose "te bukurosh". Ne kontekstin e Kuranit, Texhvidi eshte shkenca e leximit te Kuranit me shqiptim te sakte dhe te bukur, ashtu sic eshte zbritur.

Per muslimanet shqiptare, Texhvidi eshte ndoshta aftesia me e kerkuar ne mesin e arabishtes. Shume njerez deshirojne te lexojne Kuranin sakte, por pa nje mësuese te certifikuar, eshte pothuajse e pamundur te mesosh pozicionet e sakta te gojes, zgjatjen e tingujve dhe rregullat e bashkimit te shkronjave.

Ky mesim ju jep nje hyrje te pergjithshme ne Texhvid — cfare eshte, cilat jane rregullat kryesore, dhe pse duhet patjeter nje mesues per ta mesuar sic duhet.

Cfare eshte Texhvidi?

Texhvidi eshte tereesia e rregullave qe percaktojne si duhet shqiptuar cdo shkronje, cdo fjale dhe cdo ajet e Kuranit Fisnik. Keto rregulla u kodifikuan per te ruajtur shqiptimin e sakte te Shpalljes, ashtu sic e ka lexuar Profeti Muhamed (a.s.) dhe sic e kane transmetuar brezat e nxenesve pas tij.

تجويد (texhvid) — te bukurosh, te permiresosh (leximin)

واجب (vaxhib) — i detyrueshem

Shumica e dijetareve islamike e konsiderojne mesimin e Texhvidit si واجب (vaxhib — te detyrueshem) per cdo musliman qe lexon Kuranin. Arsyeja eshte e thjeshte: Kurani eshte fjala e Zotit, dhe duhet lexuar me respektin dhe saktesine me te madhe te mundshme.

Historikisht, rregullat e Texhvidit u kodifikuan ne shekullin e 3-te te Hixhretit, kur Perandoria Islamike u zgjerua dhe shume joarabe filluan te lexonin Kuranin. Per te parandaluar gabimet ne shqiptim, dijetaret hartuan rregulla te qarta qe do te ruanin leximin origjinal.

Pikat e Shqiptimit (Mekharixhul Huruf)

Nje nga aspektet me te rendesishme te Texhvidit eshte njohja e pikave te shqiptimit — مخارج الحروف (mekharixhul huruf). Cdo shkronje arabe prodhohet nga nje pike specifike ne goje, fytin apo hunde.

Arabishtja ka tinguj qe nuk ekzistojne ne shqip. Pa nje mesues qe ju tregon pozicionin e sakte te gjuhes, buzeve dhe fytit, eshte shume e veshtire te mesoni keto tinguj vetem nga nje liber apo video.

Pese pikat kryesore te shqiptimit:

الحلق (el-halk) — Fyti: Shkronjat ع ('ajn), ح (ha), خ (kha), غ (ghajn), ه (ha), ء (hemze)

اللسان (el-lisan) — Gjuha: Shumica e shkronjave arabe, si ت, د, ن, ل, ر

الشفتان (esh-shefetan) — Buzet: ب (ba), م (mim), و (vav)

الخيشوم (el-khejshum) — Hunda (hundori): Per tingujt hundore (ghunne)

الجوف (el-xhevf) — Zgavra e gojes: Per zanoreet e gjata (elif, ja, vav)

Tingujt me te veshtire per shqiptaret jane ato te fytit: ع ('ajn) nuk ka ekuivalent ne shqip, ح (ha) eshte nje "h" e thelle nga fyti, dhe خ (kha) eshte si "ch" gjermane ne "Bach". Pa degjuar nje mesues dhe pa u korrigjuar, shumica e nxenesve i ngatrrojne keto tinguj.

Rregullat Baze te Nuneve dhe Mimeve

Nje nga temat me te rendesishme te Texhvidit eshte si sillen shkronjat ن (nun) dhe م (mim) kur vijne para shkronjave te tjera. Ka kater rregulla kryesore:

1. Idhhar (إظهار) — Shqiptim i Qarte

Kur ن sekinah (pa zanore) ose tenvin vjen para nje nga 6 shkronjat e fytit (ء ه ع ح غ خ), nuni shqiptohet qarte.

مَنْ عَمِلَ (men 'amile) — Kushdo qe ben (veper te mire) — Nuni shqiptohet qarte para ع

2. Idgham (إدغام) — Bashkim (Asimilim)

Kur ن sekinah ose tenvin vjen para shkronjave ي ر م ل و ن, nuni bashkohet (asimilohet) me shkronjen qe vijon.

مِنْ رَبِّهِمْ (mir-rabbihim) — Nga Zoti i tyre — Nuni bashkohet me ر

3. Iqlab (إقلاب) — Ndryshim

Kur ن sekinah ose tenvin vjen para shkronjes ب (ba), nuni ndryshohet ne م (mim) me ghunne (tingull hundor).

مِنْ بَعْدِ (mim ba'di) — Pas (dikaje) — Nuni behet mim para ب

4. Ikhfa (إخفاء) — Fshehje

Kur ن sekinah ose tenvin vjen para njeres nga 15 shkronjat e mbetur, nuni shqiptohet ne menyre te fshehur — midis idhharit dhe idghamit.

مِنْ قَبْلُ (min qablu) — Nga me pare — Nuni fshehet para ق

Keto kater rregulla jane themeli i Texhvidit. Pa i mesuar keto sakte, leximi i Kuranit do te kete gabime qe mund te ndryshojne edhe kuptimin e fjaleve.

Medet — Zgjatja e Zanoreve

Medet (مد) jane rregullat qe percaktojne sa kohe duhet zgjatur nje zanore. Ne Kuran, zgjatja e gabuar e nje zanoreje mund te ndryshoje kuptimin e fjales.

مد طبيعي (medd tabi'i) — Medd Natyror: Zgjatet 2 kohe (njesi matese). Kjo ndodh kur elif, ja ose vav vijne pas nje zanoreje perkatese.

مد متصل (medd muttasil) — Medd i Lidhur: Zgjatet 4-5 kohe. Ndodh kur pas shkronjes se meddit vjen hemzeja brenda te njejtes fjale.

مد منفصل (medd munfasil) — Medd i Ndare: Zgjatet 4-5 kohe. Ndodh kur fjala mbaron me shkronje meddi dhe fjala tjeter fillon me hemze.

Shembull nga Kurani:

قَالَ (qale) — Tha — Medd natyror (elif pas fetha-se), zgjatet 2 kohe

جَاءَ (xha'e) — Erdhi — Medd i lidhur (hemzeja brenda fjales), zgjatet 4-5 kohe

Dallimi midis 2 koheve dhe 5 koheve duket i vogel ne leter, por ne lexim ka nje ndryshim te madh. Vetem nje mesues mund t'ju mesoje rrahjen (ritmin) e sakte te leximit.

Pse Duhet nje Mësuese?

Texhvidi eshte nder ato fusha qe thjesht nuk mund te mesohen plotesisht vetem. Ja pse:

Degjimi dhe korrigjimi: Nje mesues ju degjon ne kohe reale dhe korrigjon menjehere gabimet. Pa kete cikël degjim-korrigjim, gabimet behet shprehi te keqija qe jane shume te veshtira per t'u hequr me vone.
Pozicioni i gojes: Shume tinguj arabe kerkojne pozicione specifike te gjuhes, buzeve dhe fytit qe nuk mund te pershkruhen me fjale — duhet te shihen dhe te praktikohen me udheheqje.
Zinxhiri i transmetimit (سند, sened): Tradita e mesimit te Kuranit bazohet ne zinxhirin mesues-nxenes qe shkon deri tek Profeti (a.s.). Nje mësuese e certifikuar e ka kete zinxhir — ju mund te beni pjese te tij.
Motivimi dhe progresi: Nje mesues pershtate mesimet sipas nivelit tuaj, ju motivon kur e keni te veshtire, dhe ju jep detyra specifike per te permiresuar pikat tuaja te dobeta.

Vete-mesimi mund t'ju jape njohuri teorike (si ky mesim falas), por per te lexuar Kuranin me Texhvid te sakte, duhet patjeter nje mesues qe ju degjon dhe ju korrigjon.

Jeni gati te mesoni Texhvidin me nje mesuese te certifikuar?

Texhvidi nuk mesohet vetem nga librat — duhet nje mesues qe ju degjon, korrigjon dhe udheheq hap pas hapi. Mesuesja jone e certifikuar ofron mesime live, 1-me-1, ne shqip.

Keni mbaruar 12 mesimet falas. Tani eshte koha te beni hapin e radhes.

Provoni nje mesim falas Texhvidi — pa asnje detyrim.

Rezervoni Mesimin Falas te Texhvidit