Peremrat ne Arabisht — Udhezues i Plote
Peremrat jane nje nga shtyllat themelore te gjuhes arabe. Ne arabisht, peremrat quhen الضَّمَائِر (Ad-Dama'ir) dhe kane disa vecori qe i dallojne nga peremrat ne shqip. Arabishtja ka forma te vecanata per numrin dysor (dy persona), si dhe dallime gjinore ne veten e dyte dhe te trete — dicka qe shqipja nuk e ka ne te njejten menyre.
Ky udhezues ju jep nje pasqyre te plote te te gjitha llojeve te peremrave ne arabisht, me tabela te qarta, transliterim dhe perkthim ne shqip. Nese jeni duke filluar me gramatiken arabe, lexoni edhe Hyrje ne gramatiken arabe per te kuptuar kontekstin e pergjithshem.
Peremrat vetore te vecuara — الضَّمَائِر المُنفَصِلَة
Peremrat vetore te vecuara (Ad-Dama'ir Al-Munfasilah) jane peremrat qe qendrojne te pavarura ne fjali, ashtu si "une", "ti", "ai" ne shqip. Arabishtja ka 12 forma peremrash vetore, duke perfshire format e numrit dysor qe nuk ekzistojne ne shqip.
Njejesi
| Veta | Arabisht | Transliterimi | Shqip |
|---|---|---|---|
| Veta e pare | أَنَا | Ana | Une |
| Veta e dyte (mashkull) | أَنْتَ | Anta | Ti (mashkull) |
| Veta e dyte (femer) | أَنْتِ | Anti | Ti (femer) |
| Veta e trete (mashkull) | هُوَ | Huwa | Ai |
| Veta e trete (femer) | هِيَ | Hiya | Ajo |
Dysori (forme unike e arabishtes)
| Veta | Arabisht | Transliterimi | Shqip |
|---|---|---|---|
| Veta e dyte (dy persona) | أَنْتُمَا | Antuma | Ju te dy |
| Veta e trete (dy persona) | هُمَا | Huma | Ata/ato te dy |
Numri dysor eshte nje vecori unike e arabishtes. Ne shqip themi thjesht "ju" ose "ata" pavaresisht numrit, por arabishtja ka forma te vecanata kur flasim per saktesisht dy persona. Kjo tregon saktesine e madhe qe gjuha arabe ka ne shprehje.
Shumesi
| Veta | Arabisht | Transliterimi | Shqip |
|---|---|---|---|
| Veta e pare | نَحْنُ | Nahnu | Ne |
| Veta e dyte (mashkull) | أَنْتُمْ | Antum | Ju (mashkuj) |
| Veta e dyte (femer) | أَنْتُنَّ | Antunna | Ju (femra) |
| Veta e trete (mashkull) | هُمْ | Hum | Ata |
| Veta e trete (femer) | هُنَّ | Hunna | Ato |
Vini re se ne shumesin e vetes se dyte dhe te trete, arabishtja dallon midis mashkullit dhe femres — dicka qe shqipja nuk e ben me peremrin "ju" ose "ata/ato" (edhe pse shqipja ka "ata" per mashkull dhe "ato" per femer ne veten e trete).
Peremrat pronore te lidhura — الضَّمَائِر المُتَّصِلَة
Peremrat e lidhura (Ad-Dama'ir Al-Muttasilah) jane prapashtesa qe i shtohen emrave, foljeve ose parafjaleve per te treguar pronesi ose objekt. Kjo eshte njera nga vecurite me te rendesishme te arabishtes — ne vend te fjaleve te vecanata si "im", "yt", "i tij", arabishtja i ngjit keto drejtperdrejt ne fund te fjales.
| Peremri | Prapashtesa | Transliterimi | Shqip | Shembull |
|---|---|---|---|---|
| Une | ـي | -i / -ni | im/ime | كِتَابِي (kitabi — libri im) |
| Ti (m) | ـكَ | -ka | yt/jote | كِتَابُكَ (kitabuka — libri yt) |
| Ti (f) | ـكِ | -ki | yt/jote | كِتَابُكِ (kitabuki — libri yt) |
| Ai | ـهُ | -hu | i tij | كِتَابُهُ (kitabuhu — libri i tij) |
| Ajo | ـهَا | -ha | i saj | كِتَابُهَا (kitabuha — libri i saj) |
| Ne | ـنَا | -na | yne/jone | كِتَابُنَا (kitabuna — libri yne) |
| Ata | ـهُمْ | -hum | i tyre | كِتَابُهُمْ (kitabuhum — libri i tyre) |
Shembuj te tjere ne fjali:
- بَيْتِي (bayti) — shtepia ime
- مَدْرَسَتُكَ (madrasetuka) — shkolla jote
- أُمُّهُ (ummuhu) — nena e tij
- وَلَدُهَا (waleduha) — djali i saj
- أَبُونَا (abuna) — babai yne
Keto prapashtesa perdoren edhe me parafjale: مِنْهُ (minhu — prej tij), لَكَ (leka — per ty), عَلَيْنَا (aleyna — mbi ne). Kjo eshte nje menyre shume kompakte dhe elegante e shprehjes qe arabishtja e ka perfeksionuar.
Peremrat deftore — أَسْمَاء الإِشَارَة
Peremrat deftore (Asma' al-Isharah) perdoren per te treguar objekte ose persona, si "ky", "kjo", "ai", "ajo" ne shqip. Arabishtja ka nje sistem me te pasur deftorsesh se shqipja, duke perfshire format e numrit dysor.
| Arabisht | Transliterimi | Shqip | Perdorimi |
|---|---|---|---|
| هَذَا | Hadha | Ky | Njejesi, mashkull, afer |
| هَذِهِ | Hadhihi | Kjo | Njejesi, femer, afer |
| ذَلِكَ | Dhalika | Ai | Njejesi, mashkull, larg |
| تِلْكَ | Tilka | Ajo | Njejesi, femer, larg |
| هَؤُلَاءِ | Ha'ula'i | Keta / Keto | Shumesor, afer |
| أُولَئِكَ | Ula'ika | Ata / Ato | Shumesor, larg |
Shembuj ne fjali:
- هَذَا كِتَابٌ (hadha kitabun) — Ky eshte nje liber
- هَذِهِ مَدْرَسَةٌ (hadhihi madrasetun) — Kjo eshte nje shkolle
- ذَلِكَ الكِتَابُ (dhalikal-kitabu) — Ai liber (ai eshte libri)
- تِلْكَ البِنْتُ (tilkal-bintu) — Ajo vajze
Fjala ذَلِكَ (dhalika) eshte nje nga fjalet me te njohura te arabishtes — gjendet ne ajetin e dyte te Sures Bekare: ذَلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ (dhalikal-kitabu la rayba fihi — Ai eshte Libri, ne te cilin nuk ka dyshim).
Peremrat lidhenore — الأَسْمَاء المَوْصُولَة
Peremrat lidhenore (Al-Asma' al-Mawsulah) jane te ngjashem me "qe" ne shqip, por arabishtja ka forma te ndryshme sipas gjinise dhe numrit.
| Arabisht | Transliterimi | Shqip | Perdorimi |
|---|---|---|---|
| الَّذِي | Alladhi | Qe (mashkull, njejesi) | Per emra mashkullore njejes |
| الَّتِي | Allati | Qe (femer, njejesi) | Per emra femerore njejes |
| الَّذِينَ | Alladhina | Qe (shumesor, mashkull) | Per emra mashkullore shumesor |
| اللَّوَاتِي | Allawati | Qe (shumesor, femer) | Per emra femerore shumesor |
Shembuj ne fjali:
- الرَّجُلُ الَّذِي جَاءَ (ar-raxhulul-ladhi xha'a) — Burri qe erdhi
- المَرْأَةُ الَّتِي كَتَبَتْ (al-mar'atul-lati katabat) — Gruaja qe shkroi
- الطُّلَّابُ الَّذِينَ دَرَسُوا (at-tullab alladhina darasu) — Studentet qe mesuan
Ne shqip, "qe" eshte i njejte per te gjitha rastet. Ne arabisht, peremri lidhenor duhet te perputhet me emrin ne gjini dhe numer — kjo eshte nje nga celesat e gramatikes arabe qe duhet mesuar mire.
Keshilla per te mesuar peremrat arabe
Mesimi i peremrave arabe mund te duket i veshtire ne fillim per shkak te numrit te madh te formave, por me nje strategji te mire mund te perparoni shpejt:
- Filloni me peremrat vetore. Mesoni se pari format e njejesit (Ana, Anta, Anti, Huwa, Hiya) sepse keto jane me te perdorurat ne biseda te perditshme.
- Praktikoni peremrat e lidhura me emra qe dini. Merrni emra te thjeshte si كِتَاب (kitab — liber), بَيْت (bayt — shtepi), dhe shtoni prapashtesate: kitabi, kitabuka, kitabuhu, etj.
- Krahasoni me shqipen. Shqipja ka gjithashtu peremra pronore te lidhur ("libri im" vs "libri yt"), keshtu qe koncepti nuk eshte i huaj — vetem format jane me te shumta ne arabisht.
- Mesoni numrin dysor me vone. Format e dysorit (Antuma, Huma) jane me pak te perdorura ne bisedat moderne. Perqendrohuni se pari ne njejesi dhe shumesor.
- Lexoni Kuranin me vemendje. Peremrat jane kudo ne Kuran. Pershembull, إِيَّاكَ نَعْبُدُ (Iyyaka na'budu — Vetem Ty te adhurojme) perdor peremrin "ka" (ty) ne pozicion emfatik.
Deshironi te praktikoni peremrat arabe me nje mesues?
Peremrat jane baza e cdo bisede ne arabisht. Me nje mësuese te certifikuar, mund t'i mesoni me shpejt dhe me saktesi. Rezervoni mesimin tuaj prove falas!
Artikuj te lidhur
- Fjalia emerore dhe foljore ne arabisht — Si perdoren peremrat ne fjali te plota
- Kohet e foljeve ne arabisht — Mesoni si zgjedhohen foljet me peremra te ndryshem
- Hyrje ne gramatiken arabe — Bazat e gramatikes per fillestar
- Kurs falas: Peremrat ne arabisht — Mesim interaktiv me ushtrime praktike