Si te kuptoni Kuranin pa perkthim

Per shume shqiptare myslimanw, leximi i Kuranit eshte nje pjese e jetes se perditshme. Por sa prej nesh e kuptojne vertet ate qe lexojne? Shumica mbesshteten ne perkthime, qe jane te dobishme, por qe kurrw nuk mund te zevendesojne fuqine e fjales origjinale ne arabisht. Lajmi i mire eshte: kuptimi i drejtperdrejte i Kuranit ne arabisht eshte nje objektiv plotesisht i arrirshem. Ne kete artikull do t'ju ndajme pese strategji praktike qe do t'ju cojne drejt ketij objektivi.

Pse te kuptoni pa perkthim?

Perkthimet jane interpretrime, jo kuptim i sakte. Cdo perkthyes ben zgjedhje — cilat fjale te perdore, si ta struktuoje fjaline — dhe keto zgjedhje domosdoshmerisht humbasin disa nianca te origjinalit.

Merrni per shembull fjalen الصَّمَد (as-Samad) nga Surja el-Ihlas. Perkthimet ne shqip e japin si "i Perjetshmi", "i Panevojshmi", ose "Mbeshtetja e cdo gjeje" — por asnje fjale e vetme ne shqip nuk e kap kuptimin e plote te kesaj fjale. الصَّمَد permban idene e Atij qe te gjithe i drejtohen per nevoja, qe nuk ka nevoje per askend, qe eshte i plote ne vetvete. Vetem duke e kuptuar fjalen ne arabisht mund ta ndieni kete thellesi.

Kur lexoni Kuranin ne arabisht me kuptim, namazi juaj behet nje pervoje krejt e ndryshme. Fjalet qe thuani ne ruku dhe sexhde marrin jete. Ajetet qe degjoni ne namaz ju prekin ne zemer sepse e dini cfare po thuhet. Kjo eshte lidhja e drejtperdrejte me fjalen e Zotit.

Strategjia 1 — Mesoni 300 fjalet me te perdorura

Nje fakt mbreslenes: vetem 300 fjalet me te shpeshta ne Kuran mbulojne rreth 70% te tekstit kuranor. Kjo do te thote qe duke mesuar vetem 300 fjale, ju do te jeni ne gjendje te kuptoni shtate nga dhjete fjale qe lexoni ne Kuran!

Filloni me grimcat (parafjalwt) qe perseriten me shpesh:

• مِن (min) — nga
• فِي (fi) — ne
• إِلَى (ila) — drejt
• عَلَى ('ala) — mbi

Pastaj kaloni ne emrat me te zakonshwm:

• اللَّه (Allah) — Zoti
• رَبّ (Rabb) — Zoti, Krijuesi
• كِتَاب (kitab) — liber
• يَوْم (yawm) — dite

Shtoni edhe disa folje baze si قَالَ (qala) — tha, عَلِمَ ('alima) — diti, dhe آمَنَ (amana) — besoi. Me kete baze te vogel, do te vini re se sa shume filloni te kuptoni kur lexoni Kuranin.

Strategjia 2 — Mesoni rrenjet e fjaleve (morfologjia)

Arabishtja ka nje sistem te mrekullueshem: shumica e fjaleve vijne nga rrenje treshrenjore (tre shkronja baze). Duke mesuar rrenjwt, nje fjale e vetme ju hap deren per te kuptuar dhjetera fjale te tjera.

Le te marrim rrwnjen ع ل م ('a-l-m) qe lidhet me konceptin e dijes:

• عِلْم ('ilm) — dije, shkence
• عَالِم ('alim) — dijetar, i dijshem
• عَلَّمَ ('allama) — mesoi (dikujt)
• مَعْلُوم (ma'lum) — i njohur, i ditur

Nje shembull tjeter: rrenja ك ت ب (k-t-b) qe lidhet me shkrimin:

• كِتَاب (kitab) — liber
• كَاتِب (katib) — shkrimtar
• مَكْتُوب (maktub) — i shkruar
• مَكْتَبَة (maktaba) — biblioteke

Kur mesoni te njihni keto modele, leximi i Kuranit behet si zgjidhja e nje puzzle — cdo rrenje e re qe mesoni zbulon nje familje te tere fjalesh.

Strategjia 3 — Lexoni me Tefsir

Tefsiri (komentimi i Kuranit) eshte nje mjet i cmuar per te thelluar kuptimin. Ne vend qe thjesht te lexoni perkthimin, perdorni nje tefsir qe shpjegon kuptimin e cdo ajeti ne kontekst.

Filloni me perkthimin fjale-per-fjale. Kjo do te thote qe per cdo ajet, shikoni kuptimin e cdo fjale vecmas, pastaj kuptimin e plote te ajetit. Ky proces eshte me i ngadalshem, por ju meeson gramatiken dhe fjalorin ne kontekst natyror.

Me kohen, do te vini re qe kaloni nga leximi fjale-per-fjale ne lexim te rrjedshshem, ku kuptoni fjalite e plota pa nderprerje. Ky eshte momenti kur filloni te ndieni kenaqesine e vertete te kuptimit te drejtperdrejte.

Strategjia 4 — Filloni me suret e shkurtra

Mos filloni me Suren el-Bekare (286 ajete)! Filloni me Xhuzin e 30-te (Xhuz 'Amma), qe permban suret me te shkurtra te Kuranit. Keto sure kane fjali me te shkurtra, fjalor me te thjesht, dhe strukture me te perseritshme — ideale per fillestarwt.

Filloni me Suren el-Fatiha — ajo ka vetem 7 ajete dhe lexohet ne cdo rekat te namazit. Duke e kuptuar el-Fatihan, ju transformoni pervojen tuaj te namazit menjehere. Per nje analize te detajuar te el-Fatihase, lexoni artikullin tone Surja el-Fatiha: kuptimi dhe gramatika.

Pastaj kaloni ne suret e tjera te shkurtra: en-Nas, el-Felek, el-Ihlas, el-Mesed, en-Nasr. Cdo sure e re qe kuptoni eshte nje fitore qe ju motivon te vazhdoni.

Strategjia 5 — Mesoni gramatiken baze

Gramatika arabe mund te duket e frikshme, por nuk keni nevoje te beheni ekspert per te filluar te kuptoni Kuranin. Mjafton te mesoni bazen:

• Fjalia emerore vs foljore: Ne arabisht, nje fjali fillon ose me emer (جُمْلَة اِسْمِيَّة — xhumla ismijje) ose me folje (جُمْلَة فِعْلِيَّة — xhumla fi'lijje). Kjo ndihmon te kuptoni strukturen e ajeteve.
• Modelet e foljeve: Arabishtja ka 10 modele kryesore foljesh. Duke mesuar keto modele, mund te kuptoni kuptimin e nje foljeje te re vetem nga forma e saj.
• Peremrat e lidhur: Fjale si الَّذِي (al-ledhi) — qe, i cili, jane shume te shpeshta ne Kuran dhe te lehta per t'u mesuar.

Per me shume rreth rendesise se arabishtes kuranore ne pergjithesi, lexoni Rendesia e arabishtes kuranore per shqiptaret.

Perfundim

Kuptimi i Kuranit pa perkthim nuk eshte nje enderr e paarritshme — eshte nje objektiv realist qe kerkon konsistence, jo perfeksion. Nuk keni nevoje te mesoni gjithcka menjehere. Cdo fjale e re qe mesoni, cdo rrenje qe zbuloni, cdo ajet qe kuptoni per here te pare ne arabisht eshte nje hap perpara ne rrugen tuaj.

Mbani mend: konsistenca eshte me e rendesishme se intensiteti. Eshte me mire te mesoni 10 minuta cdo dite sesa 2 ore nje here ne jave. Dhe mos harroni — kjo rruge eshte me e bukur kur nuk ecni vetem.

Filloni sot me kursin tone falas — Hyrje ne Texhvid — ku do te mesoni bazat e leximit te sakte te Kuranit. Dhe nese deshironi ndihme te personalizuar nga nje mësuese e certifikuar, na kontaktoni.